De Lumo website van Proton met de chatinterface en de nadruk op privacy, encryptie en Europese servers
Lumo is Protons AI-assistent. Waar de meeste chatbots draaien om kracht, draait Lumo om de vraag waar je gesprekken belanden.

De slimste chatbot is niet altijd degene die je wilt. Dat klinkt gek, tot je een vertrouwelijk contract, medische gegevens of een lastige mail over een collega in ChatGPT plakt en je even afvraagt: waar gaat dit eigenlijk heen, en wie kan het straks teruglezen?

Lumo is gebouwd om precies die vraag anders te beantwoorden. Het is de AI-assistent van Proton, hetzelfde Zwitserse bedrijf dat met Proton Mail en Proton VPN naam maakte met privacy. Het werkt als een gewone chatbot, maar de hele opzet draait om vertrouwelijkheid. Dat is aantrekkelijk, en tegelijk de reden dat je op een ander punt weer inlevert. (Even voor de duidelijkheid: niet te verwarren met Luma AI, een Amerikaans videobedrijf. Andere tool, andere spelling.)

Wat Proton hier bouwt

Je stelt vragen, laat teksten schrijven, documenten samenvatten, code nakijken, net als bij ChatGPT. Je kunt meteen als gast beginnen, zonder account.

De onderscheidende keuze zit onder de motorkap. In plaats van één groot commercieel model draait Lumo op open modellen die Proton zelf host op Europese servers, waaronder varianten van Mistral. Daardoor kan het bedrijf waarmaken dat je data Europa niet uit gaat, en dat niemand, ook Proton niet, je opgeslagen gesprekken kan lezen. Diezelfde keuze verklaart zowel de kracht als de zwakte van Lumo, en daar kom ik zo op terug.

De privacy is geen marketingpraatje

Lumo benadrukt dat je chats alleen van jou zijn en niet toegankelijk voor Proton of adverteerders
De kernbelofte: je chats zijn alleen van jou. Ze worden niet gebruikt om je te profileren of advertenties op te richten, en Proton kan ze zelf niet lezen.

De architectuur is er echt op gebouwd, niet als slogan. De AI-server bewaart je verzoek niet nadat het antwoord is gegenereerd. Opgeslagen chats worden zo versleuteld dat Proton er zelf niet bij kan. Je gesprekken worden niet gebruikt om modellen te trainen. En er is een Ghost Mode voor een sessie die spoorloos verdwijnt zodra je hem sluit.

Voor wie gevoelige dingen bespreekt, is dat een heel ander uitgangspunt dan bij de gangbare chatbots.

Daaromheen zit een verrassend complete assistent: webzoeken met bronvermelding, bestanden analyseren, afbeeldingen genereren, projectmappen, een geheugen dat jij beheert. Er zijn apps voor web, iOS en Android, en het werkt gewoon in het Nederlands, inclusief de interface. Dat laatste is een reëel pluspunt, want veel privacygerichte alternatieven zijn Engels-eerst.

Waar je de zwakkere modellen voelt

En dan de keerzijde. De open modellen waar Lumo op draait, zijn simpelweg minder sterk dan de nieuwste modellen van OpenAI, Anthropic of Google. Je merkt het aan meer misslagen, zwakker creatief schrijfwerk en soms verouderde of oppervlakkige antwoorden, zeker bij snel bewegende technische onderwerpen.

Voor alledaagse taken prima. Voor veeleisend werk houd je al snel ChatGPT of Claude ernaast. En er ontbreken nog dingen die je bij de grote namen wel hebt, zoals een spraakmodus en videogeneratie.

Nog een eerlijk punt: de "open source"-claim is genuanceerder dan Proton het brengt. Critici wijzen erop dat vooral de apps openbaar zijn, terwijl de modellen en de serverkant dat niet volledig zijn, en noemden Lumo daarom een van de minst open "open" assistenten. Dat maakt de privacybeloftes niet ongeldig, maar "open" is hier minder absoluut dan het woord suggereert.

Wat Lumo kost

Bewust vriendelijk geprijsd, zeker afgezet tegen de grote namen:

  • Free: gratis, zelfs zonder account, met weeklimieten op chats, uploads en afbeeldingen.
  • Plus: $12,99 per maand (rond €12), of ongeveer $9,99 bij jaarbetaling (rond €9), met veel ruimere limieten en onbeperkte projecten.
  • Business: $14,99 per gebruiker per maand, met beheer en teamversleuteling.

Plus zit onder de $20 die ChatGPT Plus en Claude Pro vragen, dus als privacy je belangrijkste reden is, betaal je hier minder. Heb je al een Proton-abonnement, let dan op wat erbij zit: de duurste pakketten bevatten Lumo Plus, de meeste standaardpakketten alleen de gratis laag. De gratis versie is genoeg om te proeven, maar de weeklimieten gaan snel knellen bij dagelijks gebruik.

Lumo of ChatGPT, of iets ertussenin

De kernvergelijking is een ruil. ChatGPT is in kwaliteit, snelheid en features duidelijk sterker, maar slaat je gesprekken op, kan data voor training gebruiken tenzij je dat uitzet, en draait in de VS. Claude heeft een nettere privacyhouding en traint standaard niet op je chats, maar bewaart ze nog steeds op eigen servers en versleutelt ze niet zo dat het bedrijf er zelf niet bij kan. Lumo levert modelkracht in, maar is de enige van de drie die je chats echt zero-access versleutelt en in Europa houdt.

Er zijn nog twee tussenvormen. DuckDuckGo's AI-chat en Brave Leo geven je anoniem toegang tot bestaande modellen van derden, maar zonder versleutelde geschiedenis of projecten. Handig voor een snelle, anonieme vraag, alleen meer een privacyschild vóór een chatbot dan een volwaardige assistent (bekijk DuckDuckGo AI ↗). En Le Chat van het Franse Mistral heeft juist sterkere eigen modellen dan Lumo, maar bewaart en gebruikt data (met opt-outs) in plaats van de zero-access encryptie als hard uitgangspunt te nemen (bekijk Le Chat ↗).

De afweging

Lumo is op zijn plek als privacy voor jou geen bijzaak is maar het vertrekpunt: als je gevoelige informatie bespreekt, als het je uitmaakt dat je data in Europa blijft, of als je gewoon een assistent wilt die je gesprekken niet oogst. Dat het onder de prijs van de grote abonnementen zit en netjes Nederlands spreekt, maakt het voor die groep extra aantrekkelijk.

Zit je daar niet mee, en wil je vooral de slimste, snelste antwoorden, dan voel je de zwakkere modellen te vaak en ben je beter af bij de grote namen. Het mooiste is misschien de combinatie: Lumo voor alles wat gevoelig of persoonlijk is, en een krachtiger model voor het zware denkwerk waar privacy minder speelt.